რას ნიშნავს კომპანიებისთვის ტრანსფერ ფრაისინგის (იგივე სატრანსფერო ფასწარმოქმნის) ახალი წლიური ანგარიშგების ვალდებულება?
2026 წლის 24 თებერვალს ფინანსთა მინისტრის 996-ე ბრძანებაში შევიდა ცვლილება, რომლის მიხედვითაც, თუ კომპანიები წინა საგადასახადო წელს კონტროლირებულ ოპერაციებს ახორციელებდნენ და ამ ოპერაციების მოცულობა 500 000 ლარს აღემატებოდა, დამატებით დაეკისრათ ვალდებულება, რომ მარტის თვის მოგების გადასახადის დეკლარაციაში (ან ყოველწლიური მოგების გადასახადის დეკლარაციაში) წარადგინონ „ინფორმაცია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 126-129¹ მუხლებით გათვალისწინებული საერთაშორისო კონტროლირებული ოპერაციების შესახებ“.
500 000 ლარის ზღვარში ასევე გათვალისწინებულია კონტროლირებული ოპერაციებიდან წარმოშობილი დებიტორული/კრედიტორული დავალიანების ნაშთების მოცულობა (აქ სავარაუდოდ იგულისხმება წინა წლ(ებ)იდან გადმოყოლილი დებიტორული/კრედიტორული დავალიანებების ნაშთები) და უსასყიდლო/ბარტერული კონტროლირებული ოპერაციებიც.
უფრო პრაქტიკულად რომ განვმარტოთ:
თუ 2025 წელს თქვენს კომპანიას ჰქონდა 500 000 ლარზე მეტი მოცულობის (დებიტორულ/კრედიტორული დავალიანების ნაშთების ჩათვლით) კონტროლირებული ოპერაციები, თქვენ ვალდებული ხართ მარტის თვის მოგების გადასახადის დეკლარაციის ახალი დანართი შეავსოთ და მიუთითოთ ყველაფერი ამ კონტროლირებულ ოპერაციებთან დაკავშირებით, მათ შორის ისიც, გაქვთ თუ არა მომზადებული სატრანსფერო ფასწარმოქმნის დოკუმენტაცია.
შეგახსენებთ, რომ საერთაშორისო კონტროლირებული ოპერაცია ეს არის ბიზნეს ოპერაცია ურთიერთდამოკიდებულ უცხოურ კომპანიასთან ან ნებისმიერი ოფშორის რეზიდენტ პირთან.
სატრანსფერო ფასწარმოქმნის (ტრანსფერ ფრაისინგის) დოკუმენტაციის და, ზოგადად, ტრანსფერ ფრაისინგის შესახებ მეტის გასაგებად შეგიძლიათ წაიკითხოთ სტატია აქ და აქ.
სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, თუ 2025 წელს უცხოურ ურთიერთდამოკიდებულ ან/და ოფშორულ კომპანიასთან ქვემოთ ჩამოთვლილ ოპერაციათაგან ერთ-ერთი მაინც გქონდათ განხორციელებული:
- საქონლის ყიდვა ან/და გაყიდვა;
- მომსახურების მიღება/გაწევა (მათ შორის ფინანსური მომსახურება (მაგალითად, სესხი);
- როიალტის მიღება ან გადახდა;
- და სხვა ტიპის ბიზნეს ოპერაცია (ამ ჩამონათვალში, მათ შორის, იგულისხმება საქმიანობის დათმობაც)
და ასეთი ოპერაციების მოცულობა, ჯამში (ამ პირების მიმართ დებიტორ/კრედიტორული დავალიანების ნაშთების მოცულობის ჩათვლით), 2025 წლის ჭრილში, აღემატებოდა 500 000 ლარს, მაშინ თქვენ ვალდებული ხართ 2026 წლის მარტის თვის დეკლარაციაში (თუ ესტონურ მოდელზე ხართ) საგადასახადო ორგანოს წარუდგინოთ ანგარიში, სადაც კონტროლირებულ ოპერაციებთან დაკავშირებით მოუყვებით აბსოლუტურად ყველაფერს: კონტრაგენტი პირის დეტალები, ურთიერთდამოკიდებულების ფორმა, კონტროლირებული ოპერაციების ჩამონათვალი და მოცულობა, ასეთი ოპერაციების დაწყების თარიღიც კი და ა.შ.
აქ, ჩემი აზრით, ყველაზე მნიშვნელოვანი არის ის, რომ დანართში, ასევე, უნდა განაცხადოთ გაქვთ თუ არა მომზადებული სატრანსფერო ფასწარმოქმნის დოკუმენტაცია.
ანუ, აღნიშნული დანართი ითვალისწინებს იმ ინფორმაციის მიწოდებასაც, კომპანიას მარტის თვის მოგების გადასახადის დეკლარაციის წარდგენის მომენტისთვის უკვე მომზადებული აქვს თუ არა სატრანსფერო ფასწარმოქმნის დოკუმენტაცია (Transfer Pricing Report), თუ არა, აპირებთ თუ არა მომზადებას.
კანონის შესაბამისი ნორმის ციტირება:
თ) მე-10 სვეტში – კონტროლირებული ოპერაციების შეფასებასთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის ფლობის შესახებ ინფორმაცია (მაქვს/არ მაქვს/მზადდება/ვაპირებ მომზადებას).
რას გამოიწვევს „ტრანსფერ ფრაისინგში“ ახალი ვალდებულებების დაწესება?
ჩემი აზრით, მთავარი, რასაც ეს ცვლილება გამოიწვევს, არის ის, რომ საგრძნობლად გაიზრდება საგადასახადო შემოწმებები სატრანსფერო ფასწარმოქმნის მიმართულებით, რადგან საგადასახადო ორგანოს ახლა უკვე ექნება ინფორმაცია იმაზე, თუ ვინ ახორციელებს კონტროლირებულ ოპერაციებს, ანუ, ვინ არის მათი შემოწმების სავარაუდო ობიექტი და ვინ უნდა მოექცეს მათი დაკვირვების ქვეშ.
ვფიქრობ (ეს ჩემი პირადი მოსაზრებაა), 2026 წლის აპრილიდან, საგადასახადო ორგანოს მხრიდან უფრო გაძლიერებული კონტროლის ქვეშ მოექცევიან ის კომპანიები, რომლებიც დანართში მიუთითებენ, რომ სატრანსფერო ფასწარმოქმნის დოკუმენტაცია მომზადებული არ აქვს. ჩემი მოსაზრება ეფუძნება შემდეგ ლოგიკას:
თუ ტრანსფერ ფრაისინგის დოკუმენტაცია მომზადებული არ არის, სავარაუდოა, რომ კომპანიის მიერ არ ჩატარებულა ამ საკითხის სიღრმისეული ანალიზი, შესაბამისად, იმის ალბათობა, რომ კონტროლირებულ ოპერაციებზე დაწესებული ფასები არ შეესაბამება საბაზრო პრინციპებს, უფრო მაღალია, ვიდრე იმ კომპანიების შემთხვევაში, რომლებსაც ეს დოკუმენტაცია მომზადებული აქვთ (დოკუმენტაციის ხარისხიანად მომზადება საკითხის სიღრმისეულ ანალიზს, რისკების შეფასებას და შესაბამის რეაგირებასაც ითვალისწინებს).
მეორეს მხრივ, საგადასახადო ორგანო შეიძლება ისეთი კომპანიების ტრანსფერ ფრაისინგის რეპორტითაც დაინტერესდეს და მათი გაცნობაც მოითხოვოს, რომელთაც ხსენებულ დანართში მითითებული ექნებათ, რომ სატრანსფერო ფასწარმოქმნის დოკუმენტაცია მომზადებული აქვთ.
რა მთავარი დასკვნა შეიძლება გამოვიტანოთ საკანონმდებლო სიახლიდან სატრანსფერო ფასწარმოქმნის მიმართულებით?
მთავარი დასკვნა, ჩემი აზრით, არის ის, რომ საგადასახადო ორგანო ამკაცრებს კონტროლს სატრანსფერო ფასწარმოქმნის საკითხთან დაკავშირებით და ამ ცვლილებით ცდილობს იმ კომპანიების უფრო მარტივად იდენტიფიცირებას, რომლებიც ტრანსფერ ფრაისინგის კუთხით საგადასახადო შემოწმების პოტენციური ობიექტია, ანუ, რომლებიც საერთაშორისო კონტროლირებულ ოპერაციებს ახორციელებენ. ამ ეტაპისთვის, კონტროლირებული ოპერაციების შესახებ ინფორმაცია საგადასახადო ორგანოსთვის სისტემატიზებული სახით არ მოიპოვება.
საფუძველი მაქვს ვივარაუდო, რომ ეს ცვლილება გამოიწვევს შემოსავლების სამსახურის მხრიდან სატრანსფერო ფასწარმოქმნის მიმართულებით საგადასახადო შემოწმებების ან/და სატრანსფერო ფასწარმოქმნის დოკუმენტაციის მოთხოვნის საგრძნობლად გახშირებას.
აღნიშნული საკანონმდებლო სიახლის შესახებ შემოსავლების სამსახურიც იტყობინება: https://rs.ge/LawNewsArchive?newsId=1711
შენიშვნა: მოცემული სტატია განკუთვნილია მხოლოდ საინფორმაციო მიზნებისთვის და არ წარმოადგენს რაიმე სახის კონსულტაციას.
ავტორის შესახებ: სტატიის ავტორია გელა ბარშოვი — საგადასახადო კონსულტანტი და „ტრანსფერ ფრაისინგის“ სპეციალისტი, ჩვენი კომპანიის დამფუძნებელი.
ჩვენ 30-წუთიან უფასო კონსულტაციას ვთავაზობთ იმ კომპანიებს, რომლებზეც ვრცელდება ახალი საკანონმდებლო ვალდებულება.
TPsolution-ის საკონტაქტო ელ-ფოსტა: [email protected]
ან შეავსეთ საკონტაქტო ფორმა ჩვენს ვებ-გვერდზე: https://tpsolution.ge/ka/contact-2/